Ik neem iedere dag ontzettend veel beslissingen voor Thijs. Wat hij aantrekt, wanneer we ergens naartoe gaan, hoe zijn dag eruitziet en welke zorg hij nodig heeft. Dat gaat vaak zo automatisch dat ik er nauwelijks meer bij stilsta.
Maar laatst vroeg ik mezelf iets af: hoeveel mag Thijs eigenlijk zelf bepalen?
Thijs is negen jaar, heeft een verstandelijke beperking en kan niet praten. Hij heeft bij vrijwel alles begeleiding nodig. Dat betekent dat Patrick, zijn begeleiders en ik veel keuzes voor hem maken. Niet omdat we hem geen inspraak willen geven, maar omdat hij de gevolgen van bepaalde keuzes niet altijd kan overzien.
Toch betekent dat niet dat hij geen eigen wil heeft. Integendeel!
Niet kunnen praten betekent niet dat je niets te kiezen hebt
Thijs kan misschien niet vertellen wat hij vandaag wil doen, maar hij kan op zijn eigen manier behoorlijk duidelijk maken wat hij ergens van vindt. En geloof me, als hij het niet eens is met mijn plannen, merk ik dat echt wel.
Soms denk ik dat ik precies weet wat goed voor hem is. Ik heb iets voorbereid, alles geregeld en een planning gemaakt. Maar wat als Thijs daar helemaal geen zin in heeft? Luister ik dan naar zijn signalen? Of probeer ik toch mijn eigen plan door te zetten?
Dat is soms best een lastige afweging.
Eigen regie begint bij kleine keuzes
Bij eigen regie denken we misschien aan grote beslissingen over school, zorg of de toekomst. Maar voor een kind met een verstandelijke beperking kan het juist beginnen bij iets kleins.
Kiezen tussen twee activiteiten. Zelf aangeven wanneer iets genoeg is. Laten zien welk speelgoed de voorkeur heeft. Of simpelweg mogen weigeren.
Daarvoor zijn niet altijd woorden nodig. Soms helpen foto’s, pictogrammen of voorwerpen. Soms is goed observeren voldoende.
Natuurlijk betekent eigen regie niet dat alles zomaar kan. Als ouder blijf je verantwoordelijk voor de veiligheid en het welzijn van je kind. Maar er zit een verschil tussen beschermen en automatisch alles overnemen.
Ook zorgprofessionals spelen een belangrijke rol
Thijs wordt niet alleen door ons begeleid. Ook op school en in het logeerhuis worden dagelijks keuzes voor hem gemaakt. Daarom vind ik het belangrijk dat begeleiders niet alleen kijken naar wat praktisch of volgens het schema handig is, maar ook naar wat Thijs zelf laat zien. Want een zorgplan vertelt wat iemand nodig heeft. Maar het vertelt niet altijd wat iemand zélf wil.
Wie bepaalt eigenlijk?
Ik zal altijd beslissingen voor Thijs moeten blijven nemen. Dat hoort bij zijn ondersteuningsbehoefte. Maar ik wil mezelf blijven afvragen of ik hem voldoende ruimte geef om zijn eigen voorkeuren te laten zien.
Want goed zorgen betekent niet alleen weten wat je kind nodig heeft.
Het betekent ook ruimte maken voor wat je kind zelf wil.
En soms begint dat gewoon met luisteren naar een heel duidelijk ‘nee’, zonder dat er één woord wordt gezegd.
